📋 หลักเกณฑ์ SE-AM 2569

คู่มือการประเมินกระบวนการปฏิบัติงานและการจัดการ (Core Business Enablers) ของรัฐวิสาหกิจ

โดย สคร. กระทรวงการคลัง — 298 หน้า — ปรับปรุงปี 2569

🏛️ 8 หมวด 📊 Core Business Enablers 📌 SE-AM

📌 ภาพรวม SE-AM

SE-AM (State Enterprise Assessment Model) เป็นระบบประเมินผลรัฐวิสาหกิจ โดย สคร. (สำนักงานคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ) กระทรวงการคลัง

ประเมิน 8 Core Business Enablers ดังนี้:

#	หมวด	อังกฤษ	ย่อ
1	การกำกับดูแลที่ดีและการนำองค์กร	Corporate Governance & Leadership	CG
2	การวางแผนเชิงกลยุทธ์	Strategic Planning	SP
3	การบริหารความเสี่ยงและการควบคุมภายใน	Risk Management & Internal Control	RM & IC
4	การมุ่งเน้นผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและลูกค้า	Stakeholder & Customer Management	SCM
5	การพัฒนาเทคโนโลยีดิจิทัล	Digital Technology	DT
6	การบริหารทุนมนุษย์	Human Capital Management	HCM
7	การจัดการความรู้และนวัตกรรม	KM & Innovation Management	KM & IM
8	การตรวจสอบภายใน	Internal Audit	IA

🏛️ 1. CG & Leadership — 10 หลักเกณฑ์

ประเมินบทบาทการกำกับดูแลของคณะกรรมการรัฐวิสาหกิจ ในการขับเคลื่อนให้ฝ่ายจัดการปฏิบัติงานบรรลุผลตามนโยบาย ภารกิจ ยุทธศาสตร์ ที่ผู้ถือหุ้นภาครัฐกำหนด

วัตถุประสงค์:

ให้มีระบบการกำกับดูแลที่ดีมาตรฐานเทียบเท่าสากล (OECD Guidelines 2015)
ให้คณะกรรมการปฏิบัติหน้าที่ตามความรับผิดชอบอย่างครบถ้วน

10 หลักเกณฑ์ พร้อมน้ำหนัก

#	หลักเกณฑ์	น้ำหนัก
1	การสนองบทบาทของภาครัฐ	5%
2	บทบาทของรัฐวิสาหกิจเพื่อการตลาดที่เป็นธรรม	10%
3	สิทธิและความเท่าเทียมกันของผู้ถือหุ้น	10%
4	บทบาทของผู้มีส่วนได้เสีย	10%
5	การเปิดเผยข้อมูลและความโปร่งใส	8%
6	ความรับผิดชอบของคณะกรรมการ	7%
7	การบริหารความเสี่ยงและการควบคุมภายใน	8%
8	จรรยาบรรณ	8%
9	ความยั่งยืนและนวัตกรรม	12% 🔥
10	การติดตามผลการดำเนินงาน	10%

ประเด็นสำคัญ CG ข้อ 9 — ความยั่งยืนและนวัตกรรม (12% มากสุด)

9.1 การจัดให้มีระบบบริหารจัดการนวัตกรรมที่มีประสิทธิภาพ (4%)
9.2 การพัฒนาความยั่งยืนเชิงยุทธศาสตร์ (4%)
9.3 การจัดทำรายงานการพัฒนาความยั่งยืน (4%)

⚠️ การปรับลดคะแนน พิจารณาจาก:

ระดับความรุนแรงของผลกระทบ (มูลค่าความเสียหาย จำนวนผู้ได้รับผลกระทบ พื้นที่ ฯลฯ)
สาเหตุของปัญหา (ขาดประสิทธิภาพ ระบบมาตรฐาน การกำกับดูแล)
การกระทำขององค์กร

📊 2. Strategic Planning (SP)

กระบวนการกำหนดทิศทางและขอบเขตธุรกิจระยะยาว ใช้ประโยชน์จากทรัพยากรอย่างได้เปรียบภายใต้สภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลง

องค์ประกอบสำคัญ

การจัดทำยุทธศาสตร์ — ใช้การพยากรณ์ การคาดคะเน การสร้างสถานการณ์จำลอง
การมีส่วนร่วม — ผู้ส่งมอบ ผู้จัดจำหน่าย คู่ค้า ลูกค้าสำคัญ
แผนปฏิบัติการ — การปฏิบัติการเฉพาะเจาะจง ตอบสนองวัตถุประสงค์เชิงยุทธศาสตร์
การถ่ายทอดแผน — สร้างตัวชี้วัด บูรณาการทั่วทั้งองค์กร

⚠️ 3. Risk Management & Internal Control (RM & IC)

ตามแนวปฏิบัติ COSO 2017 (Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission)

สร้างวัฒนธรรมความเสี่ยง
กำหนดนโยบาย/กลยุทธ์บริหารความเสี่ยง
กระบวนการ: ระบุ → ประเมิน → ควบคุม → บริหาร → บูรณาการ
มุ่งสร้าง มูลค่าเพิ่ม (Value Enhancement) ให้องค์กร
บูรณาการการบริหารความเสี่ยงกับการควบคุมภายใน
เชื่อมโยงกับการจัดทำยุทธศาสตร์และการควบคุมภายใน

วัตถุประสงค์การควบคุมภายใน (COSO)

ประสิทธิผลและประสิทธิภาพของการดำเนินงาน
ความน่าเชื่อถือของรายงานทางการเงิน
การปฏิบัติตามกฎหมายและระเบียบข้อบังคับ

🤝 4. Stakeholder & Customer Management (SCM)

อ้างอิงมาตรฐานสากล:

AA1000SES (AccountAbility 1000 Stakeholder Engagement Standard)
TQA (Thailand Quality Award / รางวัลคุณภาพแห่งชาติ)
MBNQA (Malcolm Baldrige National Quality Award — สหรัฐอเมริกา)

เป้าหมาย: ให้รัฐวิสาหกิจรับทราบ เรียนรู้ คาดการณ์ ถึงความต้องการ ความคาดหวัง ข้อกังวล และทัศนคติของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

💻 5. Digital Technology (DT)

การพัฒนาเทคโนโลยีดิจิทัลของรัฐวิสาหกิจ ครอบคลุม:

ยุทธศาสตร์ดิจิทัล (Digital Strategy) และการขับเคลื่อน
ระบบสารสนเทศและโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล
การบริหารความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ (Cybersecurity)
ธรรมาภิบาลข้อมูล (Data Governance)
นวัตกรรมดิจิทัลเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและสร้างมูลค่า

👥 6. Human Capital Management (HCM)

น้ำหนักรวม 100% แบ่งเป็น 4 ด้านหลัก:

ด้าน	น้ำหนัก	รายละเอียด
1. การนำองค์กร	30%	คุณภาพยุทธศาสตร์ (20%), การขับเคลื่อนผู้บริหาร (10%)
2. การบริหารทุนมนุษย์	25%	อัตรากำลัง (7.5%), ประเมินผล (15%), ผลตอบแทน (2.5%)
3. การพัฒนาทุนมนุษย์	25%	เรียนรู้และพัฒนา (10%), สืบทอดตำแหน่ง/คนเก่ง (10%), สายอาชีพ (5%)
4. กลไกสนับสนุน	20%	การเปลี่ยนแปลง (5%), HR Digital (3%), ความปลอดภัย (2%), บทบาท HR (10%)

🧠 7. KM & Innovation Management

แยกเป็น 2 ส่วน: KM 40% + IM 60%

7.1 การจัดการความรู้ (KM) — น้ำหนัก 40%

ด้าน	น้ำหนัก
1. การนำองค์กร	8%
2. การวางแผนและทรัพยากร	4%
3. บุคลากร (ความตระหนัก วัฒนธรรม ทีมงาน)	8%
4. กระบวนการจัดการความรู้ (ระบบ เทคโนโลยี)	8%
5. กระบวนการปฏิบัติงาน (ใช้ความรู้เป็นฐาน)	4%
6. ผลลัพธ์ของการจัดการความรู้	8%

7.2 การจัดการนวัตกรรม (IM) — น้ำหนัก 60%

ด้าน	น้ำหนัก
1. การนำองค์กรสู่การจัดการนวัตกรรมที่ยั่งยืน	8%
2. ยุทธศาสตร์ด้านนวัตกรรม	10%
3. นวัตกรรมเพื่อมุ่งเน้นลูกค้าและตลาด	5%
4. ความรู้สู่การสร้างนวัตกรรม	5%
5. วัฒนธรรมเพื่อมุ่งเน้นการสร้างนวัตกรรม	7%
6. กระบวนการนวัตกรรม (ออกแบบ → สร้างสรรค์ → พัฒนา)	15%
7. ผลลัพธ์ด้านนวัตกรรม	10%

💡 ตัวชี้วัดนวัตกรรม:

F3 — ร้อยละการใช้จ่ายงบประมาณด้านนวัตกรรม
LG1 — ร้อยละบุคลากรที่มีส่วนร่วมให้ความคิดสร้างสรรค์
LG2 — ร้อยละหน่วยงานที่มีนวัตกรรม

🔍 8. Internal Audit (IA)

แบ่งเป็น 4 ด้านหลัก:

ด้าน	น้ำหนัก	รายละเอียด
1. คณะกรรมการตรวจสอบ	15%	องค์ประกอบ (2%), ปฏิบัติหน้าที่ (12%), ประชุม (1%)
2. หน่วยตรวจสอบภายใน (คุณสมบัติ)	15%	บทบาท (3%), อิสระ (3%), เชี่ยวชาญ (5%), ประเมินคุณภาพ (4%)
3. หน่วยตรวจสอบภายใน (ปฏิบัติงาน)	65% 🔥	คู่มือ (5%), วางแผน (10%), ปฏิบัติงาน (15%), รายงาน (15%), ความเชื่อมั่น (10%), ให้คำปรึกษา (5%) + อื่นๆ
4. หน่วยรับตรวจ	5%	ความรับผิดชอบของหน่วยรับตรวจ

💡 ทริคสอบ SE-AM

🚨 จุดที่ควรจำให้แม่น!

SE-AM = สคร. (สำนักงานคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ) กระทรวงการคลัง
มี 8 Core Business Enablers (CG, SP, RM, SCM, DT, HCM, KM&IM, IA)
CG มี 10 หลักเกณฑ์ (ข้อ 9 ความยั่งยืนฯ หนัก 12% มากสุด)
RM & IC อ้างอิง COSO 2017
SCM อ้างอิง AA1000SES + TQA + MBNQA
KM&IM แยกเป็น KM 40% + IM 60%
IA หน่วยตรวจสอบภายในด้านปฏิบัติงานหนัก 65%
แนวคิด OECD Guidelines on Corporate Governance of State-Owned Enterprises 2015
การควบคุมภายในมี 3 วัตถุประสงค์: ดำเนินงาน, รายงานการเงิน, ปฏิบัติตามกฎหมาย

📌 สรุปย่อ 8 หมวด

หมวด	ชื่อเต็ม	ประเด็นสำคัญ
1. CG	Corporate Governance & Leadership	10 เกณฑ์, OECD 2015, Sustainable Banking
2. SP	Strategic Planning	ยุทธศาสตร์ + แผนปฏิบัติการ, การมีส่วนร่วม
3. RM&IC	Risk Mgmt & Internal Control	COSO 2017, Value Enhancement
4. SCM	Stakeholder & Customer Mgmt	AA1000SES, TQA, MBNQA
5. DT	Digital Technology	ดิจิทัล, Cybersecurity, Data Governance
6. HCM	Human Capital Mgmt	อัตรากำลัง, พัฒนา, สืบทอดตำแหน่ง, HR Digital
7. KM&IM	KM & Innovation Mgmt	KM 40% + IM 60%, F3/LG1/LG2 KPIs
8. IA	Internal Audit	กรรมการตรวจสอบ 15%, ปฏิบัติงาน 65%